Đại dịch COVID-19 tác động nghiêm trọng đến tâm lý con người khiến người ta dễ mắc các bệnh lý về tâm thần như trầm cảm, lo âu, rối loạn stress sau sang chấn. Đồng thời sống trong đại dịch cũng là rào cản gây chậm trễ điều trị.
Hậu quả có thể nặng nề …
Theo GS. Cao Tiến Đức – Nguyên chủ nhiệm khoa Tâm thần, Bệnh viện Quân y 103: Trầm cảm, lo âu, rối loạn tress sau sang chấn là những bệnh lý tâm thần dễ mắc trong đại dịch COVID-19. Những bệnh này nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời có thể gây ra hậu quả nặng nề.
Một số trường hợp mắc các rối loạn trên có thể tự khỏi nhưng hầu hết sẽ tiến triển thành mạn tính, ảnh hưởng rất lớn đến sức khỏe từng cá nhân của người đó và các mối quan hệ xung quanh. Hậu quả là: Cơ thể luôn trong tình trạng mệt mỏi, căng thẳng, lo lắng sẽ ảnh hưởng đến công việc, học tập, các mối quan hệ trong gia đình và xã hội… Chất lượng cuộc sống giảm sút nghiêm trọng. Nguy hại hơn, đến một lúc nào đó sự căng thẳng đến giới hạn không chịu đựng được sẽ xuất hiện những hành vi tiêu cực như t.ự s.át. Không những người bị bệnh t.ự s.át mà nguy hiểm hơn gây ra yếu tố t.ự s.át mở rộng, trước khi t.ự s.át muốn g.iết cả người thân như mẹ hoặc con bởi tâm lý lo sợ khi mình c.hết không ai chăm mẹ, trông con… thường gặp ở những người bị trầm cảm.
![Rối loạn tâm thần trong mùa dịch – Khi nào cần đưa đi khám? 1 roi loan tam than trong mua dich khi nao can dua di kham 7e6 5804228](https://i.vietgiaitri.com/2021/6/5/roi-loan-tam-than-trong-mua-dich---khi-nao-can-dua-di-kham-7e6-5804228.jpg)
GS. TS. BS Cao Tiến Đức – Nguyên chủ nhiệm khoa Tâm thần, Bệnh viện Quân y 103.
Những rào cản…
Bản thân khi bị bệnh, người bệnh rất khó nhận thức được các vấn đề về tâm thần của mình, do đó người nhà, người thân cần phải để ý phát hiện, đưa bệnh nhân đi khám kịp thời để tránh những hậu quả nặng nề có thể xảy ra.
Không chỉ trong đại dịch COVID-19, mà bình thường bệnh lý tâm thần cũng rất đáng quan ngại. Bằng kinh nghiệm nhiều năm khám chữa bệnh, BS. Đức nhận thấy: Các bệnh lý tâm thần khi phát hiện thường ở giai đoạn muộn, việc chữa trị khó khăn, kéo dài. Bởi, bản thân người bệnh không nhận thức được mình có vấn đề, bị mắc bệnh lý tâm thần. Thêm nữa là những người thân của người bệnh không chấp nhận người thân mình có vấn đề về sức khỏe tâm thần, ngay cả những bệnh lý rất nhẹ có thể chữa được nhưng người nhà và bệnh nhân không chấp nhận điều trị.
Cùng với sự kỳ thị của xã hội với người bệnh tâm thần khiến người ta e ngại, sợ hãi không dám đi khám càng làm cho tình trạng bệnh trở nên trầm trọng hơn.
Ngoài ra trong đại dịch càng có nhiều yếu tố khiến người ta lo sợ hơn, đến bệnh viện thì sợ có thể lây COVID-19, những người ở vùng dịch thì viện cớ ở vùng dịch không đi khám được… Tất cả những yếu tố này là rào cản cho việc phát hiện, khám, điều trị bệnh lý tâm thần trong đại dịch.
Sự kỳ thị của xã hội với người bệnh tâm thần là một trong những nguyên nhân khiến tình trạng bệnh trở nên trầm trọng hơn.
Phát hiện thế nào và khi nào cần đưa đi khám?
Theo GS. Cao Tiến Đức, bệnh lý tâm thần có thể khởi đầu bằng các triệu chứng tâm thần như buồn chán, mệt mỏi, lo sợ, hoang tưởng ảo giác, kích động hoặc có hành vi nguy hiểm như t.ự s.át hoặc tấn công người xung quanh. Nhiều trường hợp, bệnh lý tâm thần lại bắt đầu bằng các triệu chứng cơ thể như: Đau đầu, chóng mặt, ù tai, buồn nôn, đau ngực, khó thở, rối loạn nhịp tim, huyết áp, đau bụng, rối loạn tiêu hóa, đau vai gáy, cơ, xương khớp… Nếu người bệnh sau khi đi khám các chuyên khoa không phát hiện bệnh lý cơ thể thì cần được thăm khám về sức khỏe tâm thần.
Mầm bệnh khoảng 15% người việt mắc phải có thể gây ung thư
Viêm gan B là bệnh lý truyền nhiễm rất nguy hiểm, nguyên nhân gây bệnh do virus viêm gan B gây ra. Virus xâm nhập vào cơ thể, tấn công tế bào gan và gây tổn thương gan ở mức độ khác nhau.
15-20% người Việt nhiễm virus viêm gan B
Gan là cơ quan trọng yếu của cơ thể, quyết định tình trạng sức khỏe của cơ thể. Gan vừa như một tổng kho dự trữ năng lượng, vừa là “nhà máy xử lý rác thải” giúp loại bỏ các chất độc hại ra khỏi cơ thể. Tuy nhiên khi gan bị tổn thương, cụ thể ở đây là bị các loại virus tấn công (gây viêm gan virus) sẽ khiến chức năng gan bị suy giảm, làm chậm các quá trình nói trên.
Theo GS.TS.TTND Nguyễn Văn Mùi, Nguyên Phó Giám đốc Bệnh viện Quân Y 103, trên thế giới đến nay đã ghi nhận 8 loại virus viêm gan. Trong đó, virus viêm gan B hiện đang là gánh nặng lớn nhất đối với Việt Nam.
GS Mùi cho hay: “Cần nhấn mạnh rằng, tỷ lệ nhiễm virus viêm gan B ở ta đứng hàng thứ nhất trên thế giới. Theo quy định, từ 8% dân số nhiễm virus sẽ được xếp vào mức cao. Trong khi đó, ở Việt Nam, theo các báo nghiên cứu khác nhau, tỷ lệ này lên đến 15-20%”.
Viêm gan B là bệnh rất nguy hiểm, ít có biểu hiện ra dấu hiệu rõ ràng nên khi phát hiện nhiều trường hợp ở mức độ nặng. Viêm gan B được chia làm 2 dạng:
– Viêm gan B cấp tính
– Viêm gan B mạn tính
GS.TS.TTND Nguyễn Văn Mùi, Nguyên Phó Giám đốc Bệnh viện Quân Y 103.
Viêm gan B cấp tính là giai đoạn đầu của viêm gan B, virus tồn tại trong cơ thể không quá 6 tháng. Trong đó, hơn 90% số trường hợp tự khỏi hoàn toàn mà không để lại biến chứng gì. Có gần 10% chuyển sang viêm gan mạn tính.
Khi mắc viêm gan B, nếu không được điều trị phù hợp, bệnh có thể gây ra các biến chứng, nặng nề nhất là xơ gan, ung thư tế bào gan hoặc viêm gan ác tính. Tất cả những căn bệnh này cuối cùng đều kết thúc bằng t.ử v.ong.
Nói riêng về ung thư gan, GS Mùi dẫn chứng, nước ta hiện đứng hàng thứ tư trên thế giới. Cứ 100.000 dân lại có 23,2 người mắc bệnh. Ung thư gan là loại ung thư nguy hiểm bậc nhất. Thống kê cho thấy có 60-70% bệnh nhân ung thư gan có căn nguyên là viêm gan B.
Một vấn đề khác là cho đến nay, thế giới vẫn chưa có phương pháp chữa khỏi hoàn toàn viêm gan B, một khi bệnh đã chuyển sang giai đoạn mạn tính. Do đó, người bệnh có thể phải chung sống với viêm gan B mạn tính suốt đời.
Vì sao viêm gan B vẫn còn là thách thức lớn với Việt Nam?
Viêm gan B lây truyền chủ yếu qua đường m.áu. Hiện nay, các thủ thuật y tế đều được thực hiện bằng bơm kim tiêm sử dụng một lần nên giúp dự phòng viêm gan B.
GS Mùi nhận định, con đường lây truyền viêm gan B quan trọng nhất hiện nay là từ mẹ sang con. Đa phần phụ nữ ở nông thôn, vùng sâu vùng xa ít có điều kiện được xét nghiệm xem mình có mắc virus viêm gan B hay không. Do đó, không có biện pháp dự phòng khiến virus lây truyền từ mẹ sang con.
GS Mùi nhận định, con đường lây truyền viêm gan B quan trọng nhất hiện nay là từ mẹ sang con.
Một nguyên nhân khác có thể nêu ra là do viêm gan B được xem là “kẻ g.iết n.gười thầm lặng” vì triệu chứng không rõ nên người bệnh không biết để đi điều trị
Bên cạnh đó, bệnh nhân viêm gan B mạn tính gần như phải dùng thuốc cả đời. Trong trường hợp không có bảo hiểm y tế hỗ trợ thì đây là một gánh nặng lớn.
“Tôi biết nhiều trường hợp bệnh nhân phải bỏ điều trị vì không theo nổi chi phí thuốc men. Đây cũng là một thách thức lớn trong cuộc chiến với viêm gan B của y tế nước nhà”, GS Mùi phân tích.